{"id":1890,"date":"2020-03-27T15:43:04","date_gmt":"2020-03-27T15:43:04","guid":{"rendered":"http:\/\/llynparcmawr-org.stackstaging.com\/stories-robert-griffith\/"},"modified":"2020-07-24T12:54:49","modified_gmt":"2020-07-24T11:54:49","slug":"straeon-robert-griffith","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.llynparcmawr.org\/cy\/straeon-robert-griffith\/","title":{"rendered":"Straeon: Robert Griffith"},"content":{"rendered":"\n

Teirw dur, mynd mewn tractorau, a thwristiaid<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div><\/div>
\n
<\/div>
<\/div><\/div>
\n

Darllen<\/h3>\n\n\n\n

Llysenw parchus Robert ‘Robin’ Griffiths oedd ‘Mr Niwbwrch,’\ngan mai ef oedd Prif Goedwigwr Coed Niwbwrch. Cafodd MBE ym 1977 ac y mae ei\nfab, Robin, yn rhannu atgofion o waith ei dad. <\/p>\n\n\n\n

“Ganwyf ef ym 1917, yn un o saith o blant,\u201d medd Robin.\n“Magwyd o yn Nolwyddelan a Betws y Coed, lle gweithiai fy nhaid yn y\nchwareli llechi. Gwelodd y gallai\u2019r fath fywyd fod yn galed, a phenderfynodd\nfynd i\u2019r Ysgol Goedwigaeth.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Wedi\u2019r cwblhau ei addysg, gyrrwyd Robert i Niwbwrch ym 1946 i sefydlu\u2019r\ngoedwig. I ddechrau, gwastataodd y Comisiwn Coedwigaeth y twyni \u00e2 theirw dur,\nac yna plannodd foresg. Bu\u2019n rhaid iddo brofi pa goed dyfai gyflymaf, a\narweiniodd at ddefnyddio pinwydden Corsica. \u201cCrynhodd hyd at 50 o ddynion, a\nweithient mewn rhengoedd i blannu\u2019r coed a sefydlu\u2019r twyni,\u201d meddai Robin.\n\u201c\u2019Roedd fy nhad wastad yn ymwybodol o greu gwaith ar gyfer pobl leol, a\narweiniodd at gymuned gref, hefyd. \u2019Roedd yn Ysgrifennydd y clwb p\u00eal-droed\nlleol hefyd, ac \u2019roedd llawer o\u2019i weithwyr yn chwarae i\u2019r t\u00eem. \u2019Roedd yn\nb\u00eal-droediwr da.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Academydd oedd Robert, ond \u2019roedd ganddo ddawn annog pobl i\nfod \u00e2 rhan mewn mentrau newydd fel y goedwig.  Fel y sylwa Robin, mae\u2019n debyg mai sioc i rai\no\u2019r gymuned leol fu cael plannu coedwig ym mannau lle bu gan bobl, gynt,\nleiniau o dir a lle dalient gwningod. \u201c\u2019Roedd pobl wedi arfer \u00e2 mynd lle\nfynnent, ac achosodd y cyfyngiadau wrthdaro, gan y teimlent mai eu \u2018tir nhw\u2019\noedd o.\u201d Ac \u2019roedd peryglon yn y mannau newydd eu plannu, hefyd. \u201cNi\nchaniatawyd imi chwarae yn y twyni erioed, gan y barnai fy nhad y gallai\u2019r\ntywod symudol fod yn beryglus,\u201d cofia Robin. \u201c\u2019Roedd arna\u2019i awydd mynd yn y\nlor\u00efau (efo Ifor Williams) ac ar y tractorau, ac weithiau caniateid imi fynd\nefo Albert Jones, ac Owen Llew Williams.”<\/p>\n\n\n\n

\u2019Roedd coed yn dal i gael eu plannu yn y 1960au, efo criw o ryw 20 o\nddynion, er y cofia Robin dristwch llai o waith ar gyfer y dynion lleol. Fodd\nbynnag, aed \u00e2 phlant lleol ar deithiau addysgiadol i\u2019r goedwig ac ar hyd y\ntywod: \u201cA chyfrifem nythod gwylanod hefyd, ac un gyda\u2019r hwyr cawsom hyd i ragor\nna 60 nyth yn llawn wyau!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Wrth i\u2019r ddegawd fynd rhagddi, \u2019roedd rhagor o dwristiaid yn\nmentro i\u2019r goedwig a\u2019r traeth, a achosodd rhai heriau personol i\u2019r teulu.\n\u201c\u2019Doedd fy nhad fyth o gwmpas ar benwythnosau, gan y byddai ar ymwelwyr awydd\ncynnau tanau yn y goedwig neu gael picnicau ar y traeth.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00c2i Robert ag ymwelwyr o\u2019r brifysgol o gwmpas y goedwig,\nhefyd, gan fentora pobl oedd am ddysgu rhagor amdani: ond ychwanega y gall na\nfyddai ei dad wedi cytuno \u00e2\u2019r polisi presennol (2003) ynghylch y goedwig a\u2019r\ntraeth, sydd ar agor i ymwelwyr a cherddwyr. \u201cBu gan fy nhad ddiddordeb yn y\ngoedwig a\u2019r anifeiliaid, ac mae\u2019n debyg mai gwell ganddo fyddai peidio \u00e2\nchaniat\u00e1u i bobl grwydro i unrhyw le, fel ag i ganiat\u00e1u i natur \u2013 yr\nanifeiliaid a\u2019r planhigion \u2013 ddatblygu a ffynnu.\u201d<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div><\/div>
\n

Gwrando<\/h3>\n\n\n\n